Mart ayında Türkiye’nin dış ticaret dengesi belirgin bir şekilde bozuldu. Türkiye İstatistik Kurumu ve Ticaret Bakanlığı’nın verilerine göre, 2023 yılı mart ayında ihracat, geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre yüzde 6,4 oranında azalarak 21 milyar 899 milyon dolara geriledi. Öte yandan, ithalat ise yüzde 8,2 artışla 33 milyar 120 milyon dolara yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda dış ticaret açığı, yüzde 56 oranında artış göstererek 11 milyar 221 milyon dolara ulaştı.
Dış ticaretteki zayıflamanın bir yansıması olarak, ihracatın ithalatı karşılama oranı da düştü. 2022 yılının mart ayında yüzde 76,5 olan bu oran, 2023 yılı aynı döneminde yüzde 66,1’e geriledi. Yılın ilk çeyreğine bakıldığında ise benzer bir tablo gözlemleniyor. Ocak-Mart 2023 döneminde ihracat, yüzde 3,2 azalışla 63 milyar 227 milyon dolara düşerken, ithalat yüzde 4,7 artarak 91 milyar 895 milyon dolara yükseldi. Böylece, üç aylık dönemde dış ticaret açığı yüzde 27,5 artışla 28 milyar 667 milyon dolara ulaştı ve ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 68,8’e geriledi.
Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda da benzer bir bozulma görüldü. Mart ayında bu kapsamda ihracat yüzde 5,5 azalırken, ithalat yüzde 11,2 arttı. Bu dönemde dış ticaret açığı 5 milyar 435 milyon dolar olarak kaydedildi.
İhracatın sektörel dağılımında imalat sanayinin belirleyici rolü sürüyor. Mart ayında toplam ihracatın yüzde 93,7’si imalat sanayi kaynaklı olurken, tarımın payı yüzde 3,7, madenciliğin payı ise yüzde 1,9 seviyesinde kaldı. Bununla birlikte, yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ihracatı içindeki payının sadece yüzde 3,5’te kalması dikkat çekiyor.
İthalat tarafında ise üretim yapısına olan bağımlılık ön plana çıkıyor. Ara malları, mart ayında toplam ithalatın yüzde 70’ini oluştururken, sermaye mallarının payı yüzde 14,6, tüketim mallarının payı ise yüzde 14,9 olarak belirlendi. Ülkelere göre dağılımda, en fazla ihracat 1 milyar 820 milyon dolarla Almanya’ya gerçekleştirildi. Almanya’yı Birleşik Krallık, ABD, İtalya ve Fransa izledi; bu beş ülke toplam ihracatın yüzde 31,2’sini oluşturdu. İthalatta ise ilk sırayı 4 milyar 759 milyon dolarla Çin aldı. Rusya, Almanya, İsviçre ve ABD, diğer önemli ithalat kaynakları arasında yer aldı.
Son olarak, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler, dış ticaretteki zayıf görünümün devam ettiğine işaret ediyor. Mart ayında bir önceki aya göre ihracat yüzde 2 azalırken, ithalat yüzde 2,3 artış gösterdi. Bu durum, dış ticaretteki baskının kısa vadede devam edebileceğini gösteriyor.
